Spis treści:
- Czym jest suchość w gardle? Objawy
- Skąd się bierze uczucie suchości w gardle? Przyczyny
- Co nasila suchość w gardle? Czynniki ryzyka kserostomii
- Jak złagodzić suchość w jamie ustnej? Leczenie i domowe sposoby
Czym jest suchość w gardle? Objawy
Ludzka ślina w 99% składa się z wody. Jedną z jej istotnych funkcji jest zadbanie o odpowiednie nawilżenie tkanek jamy ustnej i ochrona przed mechanicznymi uszkodzeniami oraz czynnikami chemicznymi [1]. Gdy ilość wydzielanej śliny ulega zmniejszeniu, a jej jakość pogorszeniu, pojawiają się nieprzyjemna suchość w gardle, drapanie, swędzenie oraz uczucie, że coś w nim zalega [2]. Dolegliwość ta znana jest jako suchość jamy ustnej (gardła) lub kserostomia [3].
Niedostateczna ilość śliny powoduje nie tylko uczucie suchości w gardle, ale także można zauważyć bladą i suchą błonę śluzową jamy ustnej, zaognienie języka i brak widocznych na nim brodawek oraz cechy stanu zapalnego śluzówek jamy ustnej lub kącików ust [3]. Zmianom tym mogą towarzyszyć [3, 4]:
- uczucie pieczenia języka i warg;
- zaburzenia smaku;
- zwiększona podatność na owrzodzenia błony śluzowej;
- zwiększenie gęstości i lepkości śliny;
- kandydoza jamy ustnej;
- próchnica;
- nieprzyjemny zapach z ust;
- trudności w mówieniu;
- problemy z noszeniem protez dentystycznych;
- zmniejszenie ilości przyjmowanych pokarmów i płynów;
- zła tolerancja kwaśnych i pikantnych potraw.
Skąd się bierze uczucie suchości w gardle? Przyczyny
Suchość gardła może być spowodowana wieloma czynnikami. Jest to bardzo powszechny problem wśród osób przewlekle chorych, zwłaszcza w podeszłym wieku [3]. Często bywa działaniem niepożądanym związanym z przyjmowaniem niektórych leków. Najczęściej są to środki przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne, uspokajające, przeciwlękowe, przeciwalergiczne, moczopędne i na nadciśnienie tętnicze. Wysuszenie błony śluzowej mogą powodować też leki przeciwbólowe i przeciwalergiczne. Zdarza się, że kserostomia jest skutkiem ubocznym procedur medycznych np. leczenia nowotworu przy pomocy radio- i chemioterapii lub przeszczepu szpiku kostnego [4].
Ponadto uczucie suchości w gardle częściej towarzyszy osobom, które chorują na [4]:
- zespół Sjögrena (choroba autoimmunologiczna, w której dochodzi do uszkodzenia komórek ślinianek oraz gruczołów łzowych);
- schorzenia endokrynologiczne, w tym chorobę Hashimoto lub cukrzycę;
- toczeń rumieniowaty układowy;
- reumatoidalne zapalenie stawów;
- choroby wątroby i nerek;
- zaburzenia neurologiczne;
- zakażenia wirusem HIV.
Co nasila suchość w gardle? Czynniki ryzyka kserostomii
Suchość w gardle i przełyku częściej dotyka pacjentów z nawykowym oddychaniem przez usta, nadmiernie palących tytoń lub spożywających alkohol. Problem nasila się przy chrapaniu, częstym piciu kawy oraz odwodnieniu organizmu i niewypijaniu zalecanych przez lekarzy 2-3 litrów płynów dziennie [2].
Podrażnione, suche gardło to także częsta przypadłość, na którą narzekają osoby pracujące głosem. Aktorzy, piosenkarze, nauczyciele itp. odczuwają podrażnienie błony śluzowej jako drapanie, swędzenie i łaskotanie gardła i migdałków. Ryzyko kserostomii zwiększa również przebywanie w przegrzanych pomieszczeniach oraz zbyt intensywnie działająca klimatyzacja [2].
Jak złagodzić suchość w jamie ustnej? Leczenie i domowe sposoby
Przy kserostomii istotne jest leczenie objawowe chorób, które mogą jej towarzyszyć np. grzybicy, owrzodzeń przyzębia i tkanek miękkich oraz zapalenia gardła i migdałków w jamie ustnej. W razie potrzeby lekarz może zlecić przyjmowanie antybiotyku lub leku przeciwgrzybiczego. Do leczenia objawów infekcji błony śluzowej jamy ustnej wykorzystuje się różne postaci farmaceutyczne środków antyseptycznych np. żele, płukanki lub tabletki do ssania [1]. W razie potrzeby rekomenduje się też korzystanie ze sztucznej śliny np. w sprayu [4].
Domowe sposoby na suchość w gardle obejmują stosowanie płukanek osłaniających lub inhalacji nawilżających błony śluzowe na bazie rumianku, kwiatu malwy, porostu islandzkiego, korzenia prawoślazu, siemienia lnianego, nagietka lub lipy [2, 4]. Można również stosować spray z oliwy z oliwek, która jest cennym źródłem witaminy A i E o regenerujących właściwościach [2].
Pomocne w łagodzeniu drapania w gardle i zwiększaniu produkcji śliny są systematyczna higiena jamy ustnej oraz leczenie próchnicy [3]. Zadbaj też o odpowiednią wilgotność w pomieszczeniach, nie zapomnij ich regularnie wietrzyć i stosować pokojowe nawilżacze powietrza, zwłaszcza w sezonie grzewczym [2]. Zwróć również uwagę na to, co jesz. Jeśli cierpisz na suchość w gardle, unikaj pikantnych, gorących lub drażniących potraw oraz picia kawy i świeżych soków owocowych [3]. Nie zapomnij o nawodnieniu organizmu najlepiej czystą wodą.
Przy odczuwaniu przewlekłej suchości w jamie ustnej koniecznie skonsultuj się z lekarzem, który może dokładniej zidentyfikować przyczynę problemu i zalecić najlepsze leczenie.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące suchości w gardle:
1. O czym świadczy suchość w gardle?
Przyczyny suchości w gardle mogą być związane ze skutkiem ubocznym działania niektórych leków, chorobą przewlekłą lub niedostatecznym nawodnieniem organizmu. Na pewno odczuwany przez długi czas dyskomfort i drapanie świadczą, że w organizmie dzieje się coś niedobrego, więc lepiej sprawdzić u lekarza, co jest powodem tej dolegliwości.
2. Czy Chlorchinaldin VP pomaga złagodzić suchość w gardle?
Chlorchinaldin VP to lek z chlorchinaldolem w formie tabletek, który wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwpierwotniakowe i przeciwgrzybicze. Pomaga w walce ze stanem zapalnym, któremu może towarzyszyć uczucie suchości w jamie ustnej. Dlatego warto sięgnąć po ten lek, jeśli odczuwasz w gardle drapanie lub inne nieprzyjemne dolegliwości związane z infekcją bakteryjną lub grzybiczą [5]. Ponadto ssanie tabletek zwiększa produkcję śliny i nawilża śluzówkę. Dodatkowo lek Chlorchinaldin zapobiega rozwojowi drobnoustrojów i hamuje postęp stanu zapalnego, tym samym zwalczając przyczynę bólu gardła [5].
3. Jak szybko usunąć suchość w gardle?
Jeśli chcesz szybko pozbyć się uczucia drapania w gardle, napij się wody. Możesz też sięgnąć po aerozol na bazie oliwy z oliwek lub po preparat sztucznej śliny w postaci żelu, gumy do żucia lub tabletek do ssania. Pamiętaj, że takie metody charakteryzuje krótki czas działania, więc szukając pomocy na dłuższą metę, trzeba zająć się ustaleniem i leczeniem przyczyny suchości w gardle [1].
Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty, w przypadku problemów ze zdrowiem, należy skontaktować się z lekarzem.
Bibliografia:
- Guzik Ł., Kamysz E., Kserostomia – więcej niż suchość w jamie ustnej, Farm Pol, 2009, 65(6): 411-414.
- Medycyna praktyczna dla pacjentów, Skąd ta ciągła suchość w gardle?, 2018, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/aktualnosci/show.html?id=183385 (dostęp: 28.10.2025).
- Pichór A., Doboszyńska A., Suchość jamy ustnej — niedoceniany problem kliniczny, Medycyna Paliatywna w Praktyce 2008; 2: 26–28.
- Rasławska-Socha J., Kserostomia, czyli jak leczyć objawy suchości w jamie ustnej?, Magazyn Stomatologiczny 2023; 5: 68-70.
- Witryna internetowa: https://www.chlorchinaldin.pl/chlorchinaldin-vp/