Bakterie paciorkowca to grupa patogenów wywołujących m.in. anginę, czyli ropne zapalenie gardła. Niektóre z nich naturalnie wchodzą w skład mikroflory bakteryjnej w jamie ustnej. Czym są te bakterie? Jak rozpoznać paciorkowcowe zapalenie gardła i jak je leczyć?

Spis treści:

Bakterie paciorkowca – czym są?

Bakterie paciorkowca to grupa bakterii Gram-dodatnich, wywołująca szereg różnych chorób. Specyfika schorzeń zależy od przynależności danej bakterii do grupy A, B czy G. Najpowszechniejsze są zakażenia bakterią z grupy A – odpowiada ona za ropne zapalenie gardła.

Choroby wywoływane przez paciorkowce w zależności od przynależności do danej grupy to:

  • grupa A – angina ropna, liszajec, różyczka;
  • grupa B – odpowiadają głównie za zakażenia wśród noworodków, najczęściej wywołują sepsę lub niekiedy – zapalenie opon rdzeniowo-mózgowych;
  • grupa G – zakażenie tą bakterią jest bardzo rzadkie z racji tego, iż jest to przede wszystkim patogen zwierzęcy. Zdarza się, że ludzie nim się zarażają, jednak są to bardzo nieliczne przypadki. Wówczas w wyniku infekcji najczęściej rozwija się sepsa.[1]

Bakterie paciorkowca z grupy A przenoszą się głównie drogą kropelkową[2], co oznacza, że zarazić się nimi można w sytuacji, gdy mamy bliski kontakt z osobą chorą. Patogeny obecne są w wydychanym przez nią powietrzu, wystarczy więc, że znajdujemy się w pobliżu. Bakterie przenoszą się również w momencie kichania lub kasłania.

Bakterie paciorkowca a ropne zapalenie gardła

Warunki fizjologiczne jamy ustnej są idealne do rozwoju kolonii bakterii patogennych. Jest obfita w składniki odżywcze, stanowiące pokarm dla drobnoustrojów, przy jednoczesnej wilgoci i ciepłocie, idealnej do ich rozmnażania. [3]

Dlatego paciorkowcowe zapalenie gardła jest jedną z częstszych przyczyn wizyt lekarskich. Najczęściej dotyczy dzieci w okresie przedszkolnym i szkolnym oraz ich rodziców. Paciorkowcowe zapalenie gardła lekarz diagnozuje na podstawie wywiadu i wymazu. Jest to sztandarowe badanie, pozwalające na właściwe rozpoznanie. [4]

Zapalenie gardła – objawy

Bakteryjne zapalenie gardła, wywoływane przez paciorkowce, nieco różni się przebiegiem i objawami w stosunku do infekcji wirusowej.[4] W wirusowej pojawia się: katar, kaszel, biegunka, ból i osłabienie mięśni, chrypka, nadżerki (afty) w jamie ustnej. Objawom tym może towarzyszyć zapalenie spojówek. Z kolei objawy infekcji bakteryjnej to:

dolegliwości ze strony układu pokarmowego – nudności, tendencja do wymiotów, ból brzucha. Są to zwykle jedne z pierwszych objawów;

  • gorączka, zwykle wysoka i ze skłonnością do pojawienia się dreszczy;
  • nieprzyjemny zapach z ust;
  • bardzo intensywny ból gardła, sprawiający duży dyskomfort w czasie przełykania;
  • powiększone węzły chłonne.

O obecności bakterii paciorkowca świadczą również naloty na migdałkach. Do pełnego potwierdzenia infekcji bakteryjnej potrzebny jest jeszcze wspomniany wcześniej wymaz.

Nawracające zapalenie gardła

W leczeniu infekcji bakteryjnych stosuje się antybiotykoterapię. Jest to najbardziej skuteczna metoda w walce z tymi patogenami, jednak mimo tego zdarza się, że ropne zapalenie gardła ma tendencję do nawracania.

Najczęstszą przyczyną jest[2]:

  • źle dobrane leczenie pierwszej infekcji lub nie pilnowanie zaleceń lekarza, co do czasu i regularności przyjmowania antybiotyku;
  • zakażenie się innym, nowym dla organizmu szczepem bakterii.

Zakażenie bakteriami paciorkowca może wiązać się z pewnymi powikłaniami.[4] Do miejscowych zalicza się wszelkie ropne zmiany, czyli:

  • ropień okołomigdałkowy – zmiana wypełniona ropą, ulokowana w obszarze okołomigdałkowym;
  • zapalenie węzłów chłonnych o ropnym charakterze.

Mogą pojawić się również stany zapalne w uchu lub zatokach. Z kolei do powikłań ogólnoustrojowych, czyli dotyczących całego organizmu, zalicza się przede wszystkim gorączkę reumatyczną. W ponad 70% przypadkach gorączka reumatyczna wiąże się również z zapaleniem stawów. Warto jednak wiedzieć, że powikłania po ropnym zapaleniu gardła są stosunkowo rzadkie.

Badanie na paciorkowce – jakie wykonać?

Pod kątem obecności paciorkowców wykonuje się wcześniej wspomniany wymaz z gardła. Pozwala on na mikrobiologiczne określenie szczepu i dobranie odpowiednich lekarstw. Można skorzystać również z badania na obecność antygenu Streptococcus pyogenes, wywołującego ropne zapalenie gardła. Jest to nieco szybsza metoda, dlatego może być stosowana wymiennie do klasycznego wymazu4.

Bakterie paciorkowca – jak się je leczy?

Leczenie paciorkowców w gardle polega przede wszystkim na stosowaniu odpowiedniej antybiotykoterapii. Jako pierwsze zazwyczaj zaleca się leki z fenoksymetylopenicyliną – bakterie paciorkowca są bardzo wrażliwe na jej działanie, co świadczy o skuteczności tej substancji.

Leki te przyjmuje się zwykle do 10 dni. Jeśli po tym etapie ropne zapalenie gardła nie ustępuje, specjalista sięga po antybiotyki oparte o inne składniki[4].

W czasie kuracji stosuje się również preparaty wspomagające łagodzenie objawów – zwłaszcza silny ból gardła. Sprawia on duży dyskomfort, utrudnia nie tylko spożywanie posiłków – dolegliwości bólowe towarzyszą nawet podczas przełykania śliny.

Najchętniej wybierane preparaty to te, które zawierają składniki antybakteryjne i łagodzące stany zapalne, takie jak Chlorchinaldin – tabletki do ssania dostępne bez recepty. Ich cały skład bazuje na chlorochinaldolu. Jest on chlorowcopochodną 8-hydroksychinoliny o działaniu przeciwbakteryjnym. Hamuje dalszy rozwój infekcji, czym przyspiesza łagodzenie ognisk zapalnych w jamie ustnej i gardle.

Dodatkowo chlorochinaldol zwiększa syntezę śliny, co zmniejsza suchość w ustach i nawilża nieco śluzówkę.

Chlorchinaldin – jak stosować?[5]

Chlorchinaldin to niewielkie tabletki do ssania, dzięki czemu są wygodne w stosowaniu. Powinno się spożywać po jednej tabletce, co 1–2 godziny. Jedna z nich zawiera 2 mg chlorochinaldolu, w ciągu dnia nie powinno przekroczyć się dawki 20 mg, co daje maksymalnie 10 tabletek do ssania.

Chlorchinaldin przynosi ukojenie podrażnionej śluzówce jamy ustnej. Wspiera organizm w leczeniu infekcji. Łagodzi i zmniejsza objawy bakteryjnego zapalenia gardła.

 

Bibliografia:

 

  1. Kuchar E. Jaką rolę w wywoływaniu chorób u człowieka odgrywają paciorkowce grupy B i G? Czy można je wykryć w szybkich testach paciorkowcowych i rutynowych posiewach? Czy wywołane nimi zakażenie zagraża wystąpieniem ropnych i późnych powikłań (takich jak w zakażeniu paciorkowcem grupy A) i wymaga leczenia? Jakie leczenie stosować w takich przypadkach? https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.19.7.4.
  2. Gowin, E., Horst–Sikorska, W. “Leczenie zapalenia gardła bez antybiotyku – czy to możliwe?”, Farmacja Współczesna, 2012, 5.
  3. Abranches, J., Zeng, L. i inni. “Biology of Oral Streptococci”, Microbiology Spectrum, 2018, 6.
  4. Dziekiewicz, M.,  Radzikowski, A. “Angina paciorkowcowa – zasady diagnostyki i leczenia”, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2016, 12.
  5. CHPL – Chlorchinaldin VP, 2 mg, tabletki do ssania. Data zatwierdzenia: 2020.10.23

 

Linia produktów Chlorchinaldin